Logistyka

Producenci

Pierwsze ogniwo stanowią producenci. Przemysł podzielony jest na dwie gałęzie, pierwszą stanowią producenci leków markowych, natomiast drugą są firmy wytwarzające generyki. Tylko kilka firm produkuje leki z obu kategorii. Głównym zadaniem firm farmaceutycznych, po wyprodukowaniu leków jest ich dystrybucja do hurtowni, a w niektórych przypadkach wprost do sieci aptek, szpitali. Producenci dystrybuują również leki wprost do agend rządowych, np. walczących z AIDS (AIDS Drug Assistance Programs). Bardzo mała część produkcji jest kierowana bezpośrednio do klienta docelowego.

Patrząc z ekonomicznego punktu widzenia, firmy farmaceutyczne tworzą podaż, która równoważy popyt pacjentów na lekarstwa. Jednak firmy mogą również same stymulować popyt, poprzez prowadzenie badań klinicznych, mechanizmy marketingowe oraz udział w programach rządowych, które wspierają mniej zamożnych pacjentów.

Dużą rolę odgrywają producenci w zakresie bezpieczeństwa łańcucha dostaw. Muszą zapewnić odpowiednie opakowania, ulotki oraz zastosować specjalną technologię pakowania połączoną z elektronicznym znakowaniem produktów. W ten sposób w razie zagrożenia, można szybko dotrzeć do potencjalnie niebezpiecznej partii leków.

Hurtownie

Hurtownie kupują produkty farmaceutyczne od producentów i dostarczają je do swoich klientów, czyli aptek, szpitali, klinik, laboratoriów. Niektórzy hurtownicy posiadają szeroką ofertę kierowaną do różnych typów klientów, podczas gdy inni starają się specjalizować w obsłudze albo konkretnych leków, albo też wąskiej grupy kupujących.

W przeszłości hurtownicy opierali się na tradycyjnym modelu pośrednika pomiędzy producentem, a apteką. System ten nadal obowiązuje, jednak dzisiaj pojawiło się więcej wyspecjalizowanych usług, takich jak przepakowywanie, zamówienia elektroniczne, czy system zwrotów.

Charakterystycznym modelem dla tej części farmaceutycznego łańcucha dostaw jest konsolidacja. W latach 1975 – 2000 liczba hurtowników w Stanach Zjednoczonych zmalała z 200 do mniej niż 50. Obecnie trzech największych to  McKesson, Cardinal Health oraz Amerisource-Bergen, którzy posiadają 90 proc. rynku.

Apteki

Ostatnim etapem łańcucha dostaw, zanim lek dotrze do pacjenta, jest apteka. Kupuje ona leki od hurtowni, okazjonalnie wprost od producenta. W momencie zakupu leków, apteka bierze na siebie odpowiedzialność za przechowywanie i wydawanie ich klientom. Jest również informacyjnym łącznikiem pomiędzy producentami, hurtowniami i instytucją zwaną PBM (Pharmacy Benefit Managers). W Stanach Zjednoczonych, oprócz tradycyjnych aptek, funkcjonują jeszcze trzy rodzaje: apteki specjalistyczne, apteki zapewniające dostawy leków zamówionych przez Internet oraz jednostki zapewniające długotrwałą opiekę farmaceutyczną.

Pharmacy Benefit Managers

Jest to pomysł bardzo typowy dla Stanów Zjednoczonych i Kanady. W krajach tych funkcjonuje system, który można nazwać skoordynowaną opieką farmaceutyczną. Wyspecjalizowane jednostki występują w imieniu klientów negocjując ceny, rabaty. Badają też cały czas wszystkie procesy na tym rynku. Raporty wskazują, że około 2/3 recept wypisywanych w USA przechodzi przez PBM.

Przed Polską stoi poważne wyzwanie unowocześnienia służby zdrowia. Ciekawy raport w tej sprawie opublikował ostatnio Instytut Globalizacji. Wydaje się jednak, że rynek farmaceutyczny jest w obecnie funkcjonującym systemie najzdrowszy.

Michał Krzak

e-logistyka.pl